: دنبال چی میگردی
: در کجا دنبالش میگردی




بنا های تاریخی       پل لاتیدان

پل لاتیدان

آدرس : بر روی بستر رودخانه کول و 50 کیلومتری غرب بندرعباس واقع گردیده است

بقایای ویرانه این پل در مسیر کاروان رو دوره صفوی شیراز – بندرعباس ، بر روی بستر رودخانه کول و 50 کیلومتری غرب بندرعباس واقع گردیده است (نقشه های ش 247 و 248). پل لاتیدان ظاهراً در زمان شاه عباس اول و در جریان احداث جاده کاروان رو مذکور ساخته شده و نقش موثری در نقل و انتقال نیرو و تدارکات برای باز پس گیری منطقه خلیج فارس از استعمارگران پرتغالی داشته است. رودخانه کول از رودهای پر آب منطقه بوده و در این محل دارای بستر عریض و طغیان های فصلی است. بر همین اساس ، در مسیر جاده کاروان رو ، احداث پلی طویل بر بستر رودخانه ضرورت داشته است. پل لاتیدان طولانی ترین پل تاریخی ایران و یکی از باشکوه ترین آنهاست ؛ لیکن به جهت سهل انگاری در شالوده سازی و شاید تعجیل در ساخت آن – برای حمله به پرتغالی ها – و همچنین طغیان های شدید رودخانه ، مدت نسبتاً کمی بعد از ساخت قسمتی از آن فرو ریخته است. در بازدیدی که انگلرت کمپفر از این پل در سال 1686 م داشته ، قسمت‌هایی از آن فرو ریخته بود. پل لاتیدان در زمان آبادانی بیش از هزار متر طول داشته و متشکل از سه قسمت شرقی ، غربی و دیواره سدی بین آن دو بوده است.

 

امروزه از قسمت شرقی حدود 270 متر و از قسمت غربی ویرانه 147 متر باقی مانده , ولی از دیواره سدی به جهت اینکه در معرض جریان اصلی رودخانه قرار داشته ، آثار زیادی برجای نمانده است. این دیواره حدود 800 متر طول ، 2 متر ارتفاع و حدود 7 متر عرض داشته و ظاهراً در فواصل معین با جرزهای نیم دایره تقویت می شده است. از قسمت غربی پل تنها بقایای 17 پایه که به طور منظم و در یک محور ساخته شده اند ، باقی مانده که قابل بازسازی نیست. این پایه ها در جهت بالا رود و پایین رود دارای موج شکن های نیم دایره بوده و مصالح و شیوه ساخت آنها مشابه بخش های دیگر پل است. به نظر می رسد که عرض پل در قسمت غربی 80/6 متر و بیشتر از قسمت شرقی بوده است. از قسمت شرقی که 270 متر طول و 33 دهانه یا چشمه داشته ، آثار بیشتری برجای مانده است. این قسمت پل 40/5 متر عرض (60/1 متر کمتر از قسمت غربی) داشته و با شیب ملایمی بر ارتفاع آن افزوده می شده است ؛ به طوری که از یک متر در کناره رودخانه به 6 متر و با احتساب جان پناه ها به 5/6 متر در میانه می رسیده است. 33 دهانه این قسمت دارای ابعاد مختلفی بوده اند که از کناره تا میانه وسیع تر می شده است.

در حال حاضر حدود 20 دهانه این قسمت سالم برجای مانده که نشان دهنده معماری پیشرفته و درخور توجه آن است. در ابتدای این قسمت 9 دهانه کوچک فرعی وجود دارد که پل از آن به بعد کامل می شود. از نهمین دهانه به بعد ، پل 17 دهانه به عرض 40/5 و 17 پایه به عرض 80/3 متر دارد. عرض بیست و ششمین دهانه 80/5 متر است که در جریان اصلی آب قرار دارد. قسمت شرقی پل با دهانه های دیگر و مطابق با همین عرض ادامه پیدا می کند ؛ هرچند جریان اصلی رودخانه آسیب های زیادی به این قسمت وارد ساخته است. بر روی پایه های قسمت اصلی این بخش از پل ، آبگذرهایی در دو طبقه تعبیه شده که در مواقع طغیان ، آب را از خود عبور داده و همچنین سبب صرفه جویی در مصالح و کاهش وزن پل می شده است. پایه های پل در این بخش حدود یک متر بالاتر از سطح آب و حداقل 50/2 متر بالاتر از بستر رودخانه قرار دارد. اضلاع پایه ها در جهت مخالف و موافق جریان آب دارای موج شکن هایی با قوس جناغی است تا فشار آب به پایه ها را بشکند. طول این پایه ها 15/10 متر است. بر روی این پایه ها ، جرزهایی به طول 80/8 و عرض 45/1 متر ساخته شده و بین آنها ، آبگذرهایی در دو طبقه جا گرفته است. طاق دهانه های اصلی و آبگذرهای روی پایه ها به این جرزها متکی است. ارتفاع آبگذر طبقه اول 20/2 و طبقه دوم 50/1 متر است.

 

سطح گذر پل لاتیدان را با سنگ های مسطح فرش و لا به لای آنها را با ملات پر کرده بوده اند. پل رود کول با توجه به بستر رسوبی و غیر مستحکم رودخانه ، فاقد یک شالوده مستحکم و یکپارچه است و ظاهراً حتی بستر رودخانه در این محل برای جلوگیری از شسته شدن بنیان پایه ها ، سنگ فرش نشده و پی ها هر کدام به طور مستقل بر روی بستر رسوبی رودخانه نهاده شده است. مسلم است که این شیوه پایه سازی برای پلی به طول چند صد متر و بر روی بستر رسوبی رودخانه ای که دارای طغیان های فصلی شدید هست ، چقدر نامناسب است. این مساله سبب شده که اکثر پایه ها و بالطبع ، طاق ها فرو ریزد ؛ به طوری که امروزه از آن همه عظمت و شکوه اولیه ، اثر چندانی برجای نمانده است. البته مصالح نه چندان مناسب (قطعات سنگ هایی به ابعاد و اشکال مختلف و نامنظم و به مقدار کم قطعات سنگ هایی تراشیده) و عدم رسیدگی و مرمت پل نیز از علل دیگر خرابی زودهنگام این پل به شمار می رود. این پل به شماره 2005 به ثبت تاریخی رسیده است.

 

باید دانست که درازای پل لاتیدان (پل‌کول)، سه برابر سی و سه پل اصفهان است و تاکنون گام‌های اندکی برای بازسازی، استحکام‌بخشی و نگاه‌داری این پل برداشته شده‌است. به‌گونه‌ای که تنها در سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۶، بازسازی اندکی بر روی آن به عمل آمده‌است. از آن‌جا که این پل، در مسیر آبراهه‌های چندی قرار دارد و در فصل بارندگی، حجم آب در زیر پل بسیار زیاد است، از این رو باید با تعیین اعتبارات ملی برای این اثر ملی، کار  بررسی‌های استحکام‌بخشی و بازسازی این پل آغاز شود، پیش از آن‌که این اثر که پس از گذشت سال‌ها بر اثر یک سیلاب سر برآورده‌است، در اثر سیلاب دیگری فرو ریزد و نابود شود.


بانک اطلاعاتی هرمزگان از سال 89 فعالیت خود را آغاز نموده است

هر گونه کپی و استفاده از اعتبار هرمزگانی ها پیگرد قانونی دارد